S Zyschtigsladäärnli

S Piccolobääseli verzellt – Dail 10
S Prunggstigg vom ene Glyggezuug isch und blybt d Ladäärne. S git kuum en ander «Kunschtwäärgg» uff der Wält, wo mid esoo vyyl Liebi, Witz und Ydee’e gmacht wiird wien e Fasnachtslampe. «Lampe» nämlig sait me däm Gebild us Holz und Lyynwand eebefalls. Und wemme d Zyt miest zaale, won e Kinschtler bruucht, fir das Kunschtwäärgg z gstalte, derno kennt me d Fasnacht glattewägg vergässe. S kennt s niemets zaale.

En anderi Sach isch d Greessi vo sonere Lampe. Au d Dalbaneese hänn miesen uffbasse, dass iri Ladäärne nid vo Joor ze Joor heecher und braiter woorden isch, denn schliesslig kaa me jo d Faarlaitig vom Drämmli wäge der Fasnacht nid aifach heecher hängge.

S isch wiider emool uff d Fasnacht zue gange. Der Duuri het flyssig an sym Goschdyym ummebä­scheled. Do isch am ene Ooben eppe vier Wuche vor der Fasnacht der Megge, e Drummler, zoobe spoot bym Duuri yynegschneit. Er isch mit sym Liiferwäägeli voorgfaaren und het mid eme bedytigsvolle Gsicht d Blachen aabezooge «Duuri, i mecht e Zyschtigsladäärnli moole, de muesch mer hälffe.» Der Duuri isch iberrumpled gsii und het zeerscht emool läär gschluggt. Won er sich wider erhoolt ghaa het, het er em Meggen e Stuel, e Fläsche Bier und fir sich e Schryybblogg und e Ryysblei [Bleistift] ghoolt. Und derno het s nummen eso ghaaglet vo Yywänd: Si haige kai Zyt, kaini zindenden Ydee’e, kaini Bämsel [Pinsel], kaini Faarbe, kai Blatz zem Moole – und iberhaupt, das syyg e Fuurzydee, so ­kuurz vor der Fasnacht esoo eppis no welle aazgattige.

Der Megge het der Duuri usschwätze loo. Derno het er zem Geegenaagriff bloose: «Daas alles haan i mer au scho iberlegt. Aber du waisch es jo sälber, dass mir Fasnächtler die beschten Ydee’e allewyyl fimf Minuute vor Zwelfi hänn. I haa mer halt dänggt, s wäär schon e Bombe, wemmer fir s Zyschtigsziigli en aigeni Lampe hätte. Waisch, esoo aini, wo mer kennen in d Baiz yyne nää, aini wo iiberaal Blatz het.»

S isch still woorden in der Stuube. Me het kenne gheere, wie epper im Stogg oobedraa die «Alte» pfyffe het. Und in der Stuube nääbedraa het em Duuri sy Soon ufem Beggli «d Määrmeli» drummled. «Kumm, Liebe, gib der e Schupf, mach mit. I haa an alles dänggt», het der Megge gsait. «Dunden im Auto haan i s Gstell fixfeertig by mer, iberzooge, gspannt, glyymt und grundiert. Der Lux, wo in der Cigy schafft, het mer Faarbe bsoorgt und moole kennte mer das Ladäärnli doch by diir im Schepfli.» – «Säll kunnt iberhaupt nid in Froog, deert baue mer grad amene Reggwisyt», het der Duuri uffbigäärt. «Haisst daas: Mer kennte jo das Wäägeli uusestelle, wemmer moole…», het er noon eme Wyyli yyglänggt und der Megge het gwisst, dass er gwunnes Spiil het. No am glyychen Oobe hänn si zämmen afo zaichnen und entwäärffe; si hänn duuregstrichen und wiider vo voornen aagfange. Und wo der Megge lang no Mitternacht haim gfaaren isch, isch sy koschberi Fracht bym Duuri im Schepfli abglaade gsii. D Entwiirff fir d Helge sinn gsässen und die eerschte Väärsli sinn au scho giboore gsii…

Wo am Zyschtig zoobe d Dalbaneese uff d Gass sinn, do sind ufaimool vier Voordrääbler mit däm Ladäärnli uff den Aggslen um en Egge koo. Und alles het gstuunt, wie scheen d Faarben im Keerzeliecht glyychtet hänn.

By der «Saffere» isch der eerscht Halt gsii. Wie komood das Zyschtigsladäärnli gsii isch, het sich eerscht jetz zaigt: zwai Fliigelschruube leese und scho het me s kennen ab em Gstell lipfen und in d Baiz yynedraage. Nid ooni Grattel [Stolz] hänn der Meggen und der Duuri ir Kunschtwäärgg zmittsen uff e runde Disch gstellt und alli sinn drum umme gsäs­sen und hänn d Helge bschaut und iber d Väärsli gschmunzled.

Wo männgi Stund speeter d Ladäärnedrääger efange mied gsii sinn, isch s basiert: Der Duuri het, ganz zem Hyysli uus, em Megge brichted: «Si wänn s Ladäärnli nimmi draage. Si wänn emool ooni eppis z schleppen ummelauffe. Megge, hilf mer, si straigge!» Do het sich wiider emool zaigt, was Frintschaft isch. Bym näggschte Halt het der Megge, au wenn s en schwäär aakoo isch, sy Kiibel bym Baizer abgää und het em Duuri ghulffe, s Ladäärnli z draage bis zer näggschte Baiz. Deert hänn si s vorusse stoo loo. S dieg zvyyl Blatz ewägg nää ufem Disch, die Aa- und Abschruuberei syyg e Bloog und iberhaupt syyg die Lampe nit komood. Dääwääg het s deent.

Wo der Duuri und der Meggen us der Baiz koo sinn, hänn si grad noonemool e beesi Iiberraschig erläbt: S Ladäärnli isch wyt und brait niene mee umme gsii. Au s Gstell hänn si nimme gfunde. D Fasnacht het dääne Baide kenne gstoole wäärde. Wo si sich wiider e weeni birueigt ghaa hänn, sait der Duuri: «I glopf d Stadt vom Seibi [Barfüsserplatz] bis an d Haiwoog hinderen ab und duu nimmsch der under Dail bis zer Schiffländi.» Si sinn vo Baiz zue Baiz, vo Glyggekäller zue Glyggekäller und jeedes Mool, wenn e Grippli naimen um en Egge koo isch, won e Ladäärnli mitdrait het, sinn si zäpft, go go luege, eb doon emänd iir Ladäärnli ummedrait wiird. Do het der Duuri vor em «Stäärne» in der Aeschen e baar verholzti Dachlatte gfunde, d Räschte vom Gstell; vom Ladäärnli aaber kai Spuur. Und au der Megge het kai Erfolg ghaa, numme schwääri Bai und e waichi Biire.
Das isch s eerscht und s letscht Mool gsii, dass d Dalbaneese mid eme Zyschtigsladäärnli umme gloffe sinn. Der Duuri und der Meggen aber händ e zimpftige Dämpfer bikoo, was iri Fasnachts-Aggdiwydeeten aagangen isch….

Vyyli Joor speeter…
… d Dalbaneese hänn noon em Moorgestraich der letscht Rieme vom «Stadtkäller» iber d Brugg ins Glaibasel drummled und pfiffe, isch eppis Gspässigs basiert: Wo d Dambuuren iri Kiibel vor em «Kaffi Spitz» abgspannt und d Pfyffer s Piccolo uusbloose hänn, do isch e Männli mit glänzigen Aigli und ere roote Biire zue mer koo, het mer d Hand gää und het in sym haarte Finne-Hoochdytsch gsait: «Isch bin der Thor aus Roavaniemi. Isch libbe Fasnacht.» Fimf Minuute speeter simmer am Stammdisch vo de Dalbaneese gsäs­sen und hänn zämmen e Zwaierli inhaliert. Do het er afo verzelle, der Thor aus Roavaniemi, wien er hit s eerscht Mool e Moorgestraich erläbt haig und wien er is syt em Vieri-Schlaag noochegloffe syyg. Und dass d Fasnachtsladäärnen en an Finnland dääten erinnere. Und derno isch s loosgange mid em Verzelle, was fir e Bedytig s Liecht und s Fyyr by imm dehaim in de Volggsbryych und bsunderbaar am Fescht vo der Mitternachtssunne haige. I haa s ­gspyyrt, dass dä Guet schregglig Haimwee ghaa het.

Wo am Mittwuche zoobe d Dalbaneesen noon em Nachtässe mit de Jungen und den Alte grad mit drei Ladäärne wiider uff d Gass sinn, doo isch au der Thor wider doo gstande. Und wo si am Vieri demoorge die letschti «Daagwach» aaneglegt hänn und mid em letschte Straich s Liecht in der Ladäärne glescht woorden isch, het der Thor e Drääne ver­druggt. Bym Aadiesaage het er mer d Hand gää und gsait, dass i am 22 Juuni unbedinmgt in Käller vo syyne ­finnische Frind mies koo, si diege denn nämlig s Fescht vo der Mitter­nachtssonne fyyre. «Dann zeige isch dirrr Kiskiyön Aurinko Laterrrne!»

S isch e milde Juuni-Oobe gsii, wo mer is am Baarfi droffe hänn. Der Thor het schregglig ghaimnisvoll doo und mi an Lienertsstapflebäärg gfiert. Deert stoot e glai Hyysli. Und iber em Yygang us rootem Sandstai kaa me d Joorzaal 1356 lääse. Sällmool het jo e gross Äärdbeebe d Stadt kabutt gmacht. Der Thor het e schwäären Yyseriigel zrugg’gstoossen und e Holzdiiren uffgmacht. Dur e dunggle Gang simmer zuen ere Källerdiire koo. Fir dass mer iberhaupt eppis gsee hänn, het my finnisch Frind e Beeteeterli miesen aazinde. Mer sinn e stotzigi Staistäägen aabegstiigen und derno simmer wiider emool im Dunggle gstande, wil das Beeteeterli allibott der Gaischt uffgää het. «Du hierrr warrrten. Isch gleich komme zurrric», het der Thor zue mer gsait und derno isch er hinder eme digge Voorhang verschwunde. I mues zuegää: Es isch mer e weeni unhaimelig woorde. Noon eme Wyyli isch es hinder em Voorhang iirgedwie häller woorde. Der Thor het en zrugg’ gschlaage, het mer sy schwääri Hand gää und mid eme Zitteren in der Stimm gsait. «Hauskaa juhannusta – frohes Mitsommernachtsfest!»

I bii doogstande wie imene Draum. I haa in e gmietlig yygrichtete Käller yynegluegt. An de Wänd sinn langi Holzbängg gstande mit Disch dervoor. In de Wänd het s glaini Nische ghaa, wo Windliechter dinne gsii sinn. Si händ aber nit brennt. S ainzig Liecht isch vo zinderscht hinde koo. S het in alle Faarbe glyychted. Deert hinden isch ufeme Holzgstell gstande, was mer der Thor het welle zaige: s Zyschtigsladäärnli vo de Dalbaneese!

I haa mi nit gidraut z frooge, wien är denn das Ladäärnli vor vyyle Joor amene Fasnachtszyschtig zoobe «gfunden» und in dä Käller brocht haig. Aber jetz waiss i, dass es no läbt und won es stoot. Und wenn s der Meggen und der Duuri wänn hoole… D Adräss wisse si jo jetz.